Eski Türk Tıbbı

Sinan Tektaş

Mahmut Gürcan

Bu çalışmanın amacı, başlangıçtan 14. yüzyıla kadar olan dönemde Türkçe olarak yazılmış ve dilbilimcilerce transkripte edilerek yayımlanmış tıp metinlerini bir bütünlük içinde değerlendirerek, eşki dönem Orta Asya Türk tıbbının, kökleri geçmişe, izleri günümüze ulaşan bilgi ve uygulamaları içeren bir hekimlik örneği olduğunu, tarih biliminin yöntemleri ile belgelere dayanarak ortaya koymaktır.

Bu çalışma çerçevesinde, belirtilen dönemde, çeşitli alfabelerle Türkçe olarak yazılmış ve dilbilimcileri tarafından tranşkripsiyonları yapılarak yayımlanmış 63 parça tıp metni bir araya getirilerek incelenmiş, Almanca çeviriler asılları ile karşılaştırılarak günümüz Türkçeşine tercüme edilmiş ve gerekli düzeltmeler yapılarak daha önce Türkçe karşılığı verilmeyen, ya da yanlış verilmiş olan bir çok drogun günümüz Türkçe’sinde, Türkçe karşılığı yoksa, başka bir dilde karşılığı ve taksonomik sınıflandırmaları saptanmış; ayrıca metinlerde geçen haştalık ve ilgili kavramlar sınıflandırılarak, tedavi şekilleri ve reçeteler yorumlanmıştır.

Yapılan değerlendirmede, sade bir Türkçe ile kaleme alınan metinlerde reçetelerin ve tedavi önerilerinin kısa ve özlü bir ifade ile anlatıldığı; dönem hekimlerinin teorik açıklamalara fazla itibar etmeden, ilaçla tedaviye ağırlık veren, pratik ve pragmatist bir tıp anlayışına şahip oldukları görülmektedir. Çeviri olduğu belirlenmemiş olan bazı metinlerde eski Türk halk tıbbından bilgilerin ve Hint kaynaklarında rastlanmayan bazı drogların yer alması, bu metinlerin Türkçe kaleme alınmış özgün tıp metinleri olduğunu düşündürmektedir.



B.Tarhan
Yorumlar